Antón Txapartegi / Bizkaiko Jatorri-Deituraren Kontseilu Arautzaileko Presidentea.

2010eko abenduan, Gaztela eta Leongo Gobernuak ‘chacoli’ izenpean aurkeztu zuen Burgosen ekoizten den ardoa. Horrek harridura eta haserrea sortu ditu euskal ekoizleengan.
Europako Batzordearen arabera, “txakolin” edo “chacoli” izenak Bizkaian, Gi­puz­koan eta Araban dauden jatorri-deituraren kontseilu arau­tzaileek baino ezin dute erabili.

Zertan datza gatazka?
Gaztela eta Leongo gobernuak sustatu eta bultzatu du Burgosen eta Miranda de Ebron ekoizten den ardoa, eta “chacoli” ­esa­ten diote horri. Hala ere, 2002an Europako Batzordeak ­arautu zuen moduan, “txakolin” edo “chacoli” izenak Bizkaian, Gi­puzkoan eta Araban dauden Jatorri-Deituraren Kontseilu Ara­­­u­­tzaileek baino ezin dute erabili. Beraz, gure ustez, Gaztelako gobernuak iruzur egin du eta Europa mailako arauaren kontra agertu da. Gainera, nahastea sorrarazi du kontsumitzaileengan. Euskadi eta Gaztela eta Leongo gobernuen artean gaztaka argia da­go. Izan ere, Gaztelatik ez digu inork ezertxo ere esan, ez guri, ez Eusko Jaurlaritzari.

Kantabrian ere zerbait antzekoa gertatu da, ezta?
Ez. Bertan Kantabriako kostaldea izeneko Jatorri-Deitura dute eta hango ardandegi-jabe gehienek bat egiten dute horrekin. Bes­te batzuk –uste dut bakarra dela– eta elkarte erregionalista bat, ordea, “txakolin” deitura defen­datzen dute, baina gobernuak ez die azken horiei babesik ­eman, Gaztela eta Leonen gertatu den bezala.

Gaztelatik arazo politikoa dela esan dute...
Gaia zelan aurkezten duzunaren arabera, arazo politikoa izan daiteke edo ez. Ni ez nago ados. Denok bete behar dugu legea, ­eta 2002an lege hori ezarri zenean, Alderdi Popularrak bultzatu zuen. Era berean, 2009an egokitu egin zen legea, eta Alderdi So­zialista zegoen gobernuan orduan. Gatazkak ez du zerikusirik abertzaletasunarekin; legeak ­’txa­­­kolin’ izena babesten du, eta horrekin Estatuko alderdi guztiak etorri dira bat.  

Arrazoi historikoak ere adierazi dituzte, han betidanik txakolina egin delako....
Egia da, testu zahar batzuetan ­agertzen da. Hala ere, duela 30 urte inork ez zuen ezer jakin nahi izan txakolinari buruz, eta gu hasi ginen, hiru euskal Jatorri-Dei­turok, txakolina bul­tzatzeko lanean. Azken hiru hamarkada horietan berreskuratu dugu produktua, eta hara non agertu diren orain Gaztelatik txakolina aldarrikatzen. Ez dut uste zilegi denik, eta aprobetxategi hutsak iruditzen zaizkigu. “Txakolin” izena jatorri-deitura bati dago lotuta, hau da, ardo berezi bat da.

Ba­tzue­tan esaten da baserritar batek txakolina egiten duela bere etxean, baina hori ez da zuzena. Honek ekoizten duen ardoak gure etiketa eta gure kontrola ez baditu, ezin da txakolina izan. Hiz­kera arruntean txakolina esango zaio, baina ofizialki ez da txakolina izango. An­tzeko gauza gerta­tzen da Gaztelako ardoarekin: ez dute legea bete­tzen, ezta kontrol bat ere pasa­tzen, ez dakigu nondik datozen mahatsak....

Gaztelan ardoak dagoeneko aurkeztu dituzte. Zer egingo duzue horren kontra borroka­tzeko?
Guk, Kontseilu Arautzaileak, ez dugu ezer egin, horren ardura ­erakunde publikoen eskuetan da­goelako, hau da, Eusko Jaur­la­ritzak duelako. Eusko Jaur­la­ri­tzak agiriak bidali ditu Es­pai­niako Nekazaritza Minis­teriora eta Gaztela eta Leongo Go­ber­nura, iruzurraren berri emateko. Gaz­tela eta Leongo Gobernuak ez dio jaramonik egin, eta Ne­kazaritza Ministerioak horri gogorazi dio legea bete behar dela.

Eusko Jaurlaritzak Gaztela eta Leongo Gobernuari ohartarazi dio euren ardoa ekoizten jarrai­tzen badute, epaitegietara joko duela. Orain urratsak Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Go­bernuak eman behar dituzte, eurak direlako horretarako eskumena duten agintaritzak. Euro­pak ere zeresana izango du, berak ematen dituelako jatorri-deiturak. Eusko Jaurlaritza gure alde dago, eta heldu behar den tokiraino helduko direla esan digute.

Zein izango litzateke irtenbidea?
Burgosko ekoizleek euren jatorri-deitura propioa sortu ahal dute, baina horretarako mahastiak eta arauak jarri, eta izena aukeratu behar dute. “Txakolin” izena hautatzen badute, Eusko Jaurlaritza eta gu kontra agertuko gara, eta Madrilek eta Bru­se­lak erabakiko dute beste ­txa­ko­lin jatorri-deitura sortzea zuzena den ala ez.

Eta zuen jatorri-deituran sar­tzeko baimena eskatuko ba­lute?
Horrek ez luke zentzu handirik ­izango. Alde batetik, eguraldi ezberdinak ditugulako, eta ondorioz, sortzen ditugun ardoak ere desberdinak direlako. Euskal He­rrian eguraldi atlantikoa dugu, hezea; Burgosen eguraldia kontinentala da eta neguak oso hotzak dira, eta udak, oso beroak. Beste alde batetik, kudeaketa zailagoa izango litzateke: Burgoskoak sar­tzen ba­dira, Eusko Jaurla­ritzaren eskuetan baino, Espai­nia­ko Ne­ka­zaritza Ministe­rio­arenetan geldituko litzateke kudea­tzeko ardura.